Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye yakmadan girişmek doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Bu aşamada tadımda no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ile romeo julieta no. 2 tekli gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte damakta beliren tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla sayılır ve bu basit adım bütün notları daha güvenilir bir temele dayandırır. Sonucu hemen yazmak iyi olur, çünkü bellek çabucak silikleşir. Aynı çubuğu iki kez koklamak hatayı azaltır çünkü gürültülü yerlerde ince notalar çabucak kaçırılır. Yoğunluk tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece gücü gösterir. Kısacası ilk denemede sabırlı olmak ve kriterleri baştan netleştirmek işin temeli olur. Kriter belli olunca her puro aynı cetvelle tartılır böylece yorumlar birbirini destekler. Değerlendirme sırasında telefon uzakta durursa odaklanma güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden yoğunluğu tek seferde ölçmek doğru olmaz üstelik erken davranıp hüküm vermek kolay yapılan bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde tat çoğunlukla yumuşak ama temiz başlar tabii ki bu sıralama her üründe aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer zira gerçek karakter genellikle burada gizlidir. İkinci evrede yoğunluk sıklıkla zirveye yaklaşır ve tonlar belirginleşir ve çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim yarım olur. Petit churchills neye benzer gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş gelir nitekim bu yüzden yavaş gitmek ödüllendirir. Sonlara doğru ısı yükseldiğinden acımsı notalar öne çıkabilir nitekim ısınmış yaprak asıl tadını ancak ortalarda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir puan yazmak daha tutarlı sonuç sağlar. Evrelerin geçişi çoğu zaman keskin değildir, bu yüzden kabaca üç parçaya ayırmak işinizi görür. Geçişleri yakalamak adına nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Art arda çekmek ısıyı artırır hem de tadı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu sayıya dökmek öznel izlenimi daha okunur hâle getirir her zaman sabit aydınlatma ve sakin bir ortam tercih edilmelidir. Birden beşe giden bir skala çoğu kişi için yeterlidir bu durum tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir kılar. 1 belli belirsiz notayı, 5 de ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı anlatır bu sayede dikkat dağılmaz ve yorum kalitesi artar. Petit julietas neye benzer gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt basamaklarda kalır hem de ileride okunduğunda neyi kastettiğiniz hemen anlaşılır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu benzeri aynı boydaki bir kutu de tatlı notaları yüzünden benzer bir puan alabilir yoksa aynı ürün iki farklı puan alabilir. Puanı yazmadan önce en az üç nefes almak şarttır öte yandan yarım notlar yazmak fazladan bir yük yaratır. Ölçeği her tadımda değiştirmemek karşılaştırmayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası genellikle tercih edilen değerdir, zira dengeli çubuklar çoğunluğu oluşturur. Uçlardaki puanlar yalnızca belirgin hâllerde verilmelidir. Böylece not defteri ayırt edici olur.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çap, dumanın sıcaklığını ve yoğunluğunu doğrudan etkiler bu nedenle yanış hattının düzgün gitmesini da gözlemek gerekir. İnce bir çubuk hızla yanar, dolayısıyla baharatlı notalar erken belirir nitekim dar çaplılarda ısı artışı belirgin biçimde hızlıdır. İnce çaplı kısa puro gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen gözlemlersiniz yanma temposu ise tadı doğrudan etkileyen bir unsurdur. Geniş çaplı çubuklarda duman daha serin akar ama notalar sonradan açılır ve bu çabukluk aromanın okunma süresini daraltır. Regalias de londres benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler küllenme dengesizse not bölümüne eklenmelidir. Yavaş yanış tadı daha ayrıntılı kılar ama şiddetini azaltmaz aksine kalın çubukta ısı daha uzun bir süreye dağılır. Dolayısıyla çapı not defterine eklemek gerekir. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı günde tadarken ilk olarak dar çaplıyı ardından kalını seçmek iyi olur. Böylece yoğun tat ince olanın izlenimini gölgelemez. Aradaki ara zamanı yaklaşık yarım saat tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Lezzet iki yoldan gelir: damaktaki tat ile burun boşluğunun yakaladığı koku oysa ikisi birbirini besler ama eş anlamlı değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak gerekir bu fark başta önemsiz gelse de sonuçları epey değiştirir. Dumanı dudaktan bırakırken burundan yavaşça bırakmak burun geçişi yöntemidir mesela hafif bir soluk kokuyu daha geniş gösterir. Robusto formunda puro benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle aroma katmanını belirgin verir üstelik burun tıkalıyken denenen değerlendirmeler sağlam sayılmaz. Short sports benzeri ince bir çubuk de fındıksı notayı daha hızlı bırakır hızlı bir nefes de ince tonları siler. Güç dilde düşük ama burunda belirgin olabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten sonra duyarlılık körelir. Bu iki notu yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak yanılgıyı önler. Yeni başlayan kişiler için önce koku yoluyla gelen notalara bakmak daha kolaydır. Zamanla dil kısmı da detay göstermeye başlar. Farklı kokuları adlandırmayı denemek algıyı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız doyduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan düşük algılanır ayrıca öğün arasında deneme yapıyorsanız bu önlem daha da değer kazanır. Bu yüzden her denemeden önce ılık su almak iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem aroma gücünün olduğu gibi okunmasını sağlar. Wide churchills neye benzer gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda daha uygundur zira doymuş bir damak en belirgin aromayı bile soluk gösterir. Sade kahve kavrulmuş notalarını öne çıkarır, şekerli içecek ise onları bastırır ayrıca çok soğuk içecekler dili duyarsızlaştırır ve tat algısını azaltır. Beşli ince puro paketi benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha temiz anlaşılır o nedenle temizlik aşaması ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her tadımda sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz gerçekten yoğun şekerli sıvıdan sonra baharatlı notalar olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Kahve ve su haricinde sade çay da kullanılabilir; asıl mesele içeceğin şekersiz kalmasıdır. Ağız temizlendikten ardından iki üç dakika ara vermek faydalıdır. Aceleyle başlanan değerlendirme çoğunlukla eksik kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk ölçüsünde yanış kısa sürdüğünden aroma dalgalanması daha az bir aralıkta kalır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde çabucak kaybolabilir. Dolayısıyla başlangıç ile bitiş arasındaki oynamayı görmek özen ister bu yüzden kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne göre daha dikkatli izlenmelidir. 20 club sigarillo aroma profili benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir ve yoğunluğu izlemeyi kolaylaştırır çünkü her nefesin ağırlığı daha büyüktür. Romeo julieta 20 mini benzeri mini ölçü ise kakao notasını hızla gösterip biter çünkü geçiş dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki adet denemek tek denemeden daha sağlam izlenim sunar bu nedenle düzenli ve eşit aralıklı nefes önerilir. Kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu oluşturur bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil bitişten hemen sonra denemek kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrıca yazmak yararlıdır. Ölçü kısaldıkça tat katmanı azalır, ama güç algısı aynı kalabilir. Bu yüzden sigarillo notlarını büyük boy notlarıyla birebir kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bir bölüm açmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir deneme aroma gücü konusunda kesin bir yargı vermez yani her deneme önceki denemenin üstüne inşa edilir. Günün yorgunluğu, ortam ve saat izlenimi değiştirir bu alışkanlık üç dört tadımdan sonra gözle görülür katkı sağlar. Bu yüzden küçük bir not defteri açmak işe yarar aksi takdirde aynı notalar her seferinde yeniden öğrenilir. Tadımda 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde sedir notası değişiyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa dönüp göz atmak gelişimi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu neye benzer benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar sabit kaldığını gösterir bu durum boşa emeğe yol açar. Tarih, çubuk adı ile not tabloya yazılmalı gerçekten ilk notlar sonradan okunduğunda şaşırtıcı farklar gösterir. Puanlar birbirinden iki puandan fazla sapma çıkıyorsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçeğiniz oturur. Defterde kısa cümleler uzun paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre güçlü sedir tonu şeklinde bir kayıt yeterli olur. İleride okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Dolgunluk, içimin damaktaki dokusunu anlatır; yoğunluk de tatların belirginliğidir zira bu iki ölçüt aynı doğrultuda hareket etmek mecburiyetinde değildir. Bu iki kavram çoğu zaman birbirinin yerine anılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu iki kavramı ayırmak nihayetinde daha dürüst bir değerlendirme doğurur. El principe aroma profili gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sütlü kahve tonunu belirgin taşıyabilir örneğin ağır bir içim zayıf bir aromayla gelebilir. Dengeli onlu puro kutusu gibi dengeli bir kutu de orta gövdeyle badem notasını güçlü tutar üstelik dolgun bir içim notasız da kalabilir. Yani hafif içimli bir puro güçlü lezzet sunabilir tersi durum da geçerlidir. Farkı görmek için iki puan yazmak işe yarar bu sebeple tek kelimeyle yoğun demek yerine ikisini ayrı değerlendirmek iyidir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın dolgunlukta iki ürün içinde aroma ayrımı bulmak ince bir beceridir. Bu yeteneğin ilerlemesi sabır ve düzenli kayıt almayı ister. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel tercihiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Ortam, yoğunluk algısını en az tütün kadar şekillendirir yani en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada çubuk çabuk yanar böylece keskin notalar abartılır bu nedenle oda şartlarını da kayda eklemek yararlıdır. Çok nemli ortamda de duman tıkanır hem de aroma bastırılır sıcaklık de yaprağın ısınma hızını etkileyen başka bir etkendir. San cristobal la prado puro gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun koruduğu nemi hesaba katmak yararlıdır aksi halde iki ayrı günde ortaya çıkan puan farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu nasıl içilir gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse ayrım net okunur değerlendirme günü planlarken bu etkeni hesaba katın. Temiz hava ortamdaki yabancı kokuları dağıtır, yoğun koku ise algıyı bozar hâlbuki gerçek neden sıklıkla ortamdaki hava ya da esinti çıkar. Tadımı hep aynı odada tekrarlamak en tutarlı yöntemdir. Kapalı bir odada koku yoğunlaşırsa sonraki çubuğun aroması yanlış algılanabilir. Kapı açıklığı bırakmak genellikle yeterlidir. Hava akımı fazla sertse yanış yapısı bozulur.